Notes Big Update છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી સોશિયલ મીડિયા પર ₹500 અને ₹100ના નોટને લઈને સતત અફવાઓ ફેલાઈ રહી હતી. WhatsApp, Facebook સહિતના પ્લેટફોર્મ પર એવા સંદેશાઓ વાયરલ થયા હતા કે આ નોટ ટૂંક સમયમાં બંધ થવાના છે અથવા લોકોને તાત્કાલિક બેંકમાં જમા કરાવવાના રહેશે. આ અફવાઓના કારણે સામાન્ય લોકોમાં ગભરાટ ફેલાયો હતો અને અનેક જગ્યાએ વેપારીઓએ પણ નોટ લેતા સંકોચ અનુભવ્યો હતો.
પરિસ્થિતિ ગંભીર બનતી જોઈને Reserve Bank of India (RBI) એ સત્તાવાર નિવેદન જાહેર કરીને સ્થિતિ પર સંપૂર્ણ સ્પષ્ટતા કરી છે.
₹500 અને ₹100ના નોટ સંપૂર્ણ રીતે માન્ય: RBI
RBIએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે હાલમાં ચલણમાં રહેલા ₹500 અને ₹100ના નોટ સંપૂર્ણ રીતે કાયદેસર અને માન્ય છે. આ નોટને બદલવાની કે બેંકમાં જમા કરવાની કોઈ ફરજિયાત જરૂર નથી. RBI અનુસાર, આ નોટ માટે કોઈ અંતિમ તારીખ કે સમયમર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી નથી.
કેન્દ્રિય બેંકે જણાવ્યું કે લોકો પોતાના પાસે રહેલા ₹500 અને ₹100ના નોટનો ઉપયોગ પહેલાંની જેમ નિર્ભયપણે કરી શકે છે. અફવાઓના કારણે બેંક શાખાઓમાં વધતી ભીડ અને અનાવશ્યક દોડધામ અટકાવવા માટે આ સ્પષ્ટતા જરૂરી બની હતી.
નોટના ડિઝાઇનમાં ફેરફાર સામાન્ય પ્રક્રિયા
RBIએ વધુમાં જણાવ્યું કે ચલણી નોટના ડિઝાઇન અથવા સુરક્ષા ફીચર્સમાં સમયાંતરે ફેરફાર કરવો એ સામાન્ય અને નિયમિત પ્રક્રિયા છે. તેનો મુખ્ય હેતુ નકલી નોટ સામે સુરક્ષા વધારવાનો અને ચલણને વધુ મજબૂત બનાવવાનો હોય છે.
જો ભવિષ્યમાં નવા ડિઝાઇનના નોટ બહાર પાડવામાં આવે, તો તેનો અર્થ એ નથી કે જૂના નોટ તરત જ અમાન્ય બની જશે. અગાઉ પણ ₹10, ₹20 સહિત અન્ય નોટના કેસમાં જૂના અને નવા નોટ લાંબા સમય સુધી સાથે-સાથે ચલણમાં રહ્યા છે.
સોશિયલ મીડિયા અફવાઓથી સાવધાન રહેવાની અપીલ
₹500 અને ₹100ના નોટને લઈને ફેલાયેલી અફવાઓનું મુખ્ય કારણ સોશિયલ મીડિયા પર બિનપુષ્ટ માહિતીનો બેફામ પ્રસાર છે. ઘણા લોકોએ કોઈ સત્તાવાર તપાસ કર્યા વિના આવા સંદેશાઓ આગળ ફોરવર્ડ કરી દીધા, જેના કારણે ગભરાટ વધ્યો.
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે કોઈપણ નાણાકીય માહિતી પર વિશ્વાસ કરતા પહેલાં સત્તાવાર સ્ત્રોતની તપાસ કરવી અત્યંત જરૂરી છે. RBIની વેબસાઇટ, પ્રેસ રિલીઝ અથવા બેંક અધિકારીઓ દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી જ વિશ્વસનીય ગણવી જોઈએ.
ATMમાં ₹500ના નોટ બંધ થવાની વાત ખોટી
વાયરલ સંદેશાઓમાં એવો દાવો પણ કરવામાં આવ્યો હતો કે ATMમાંથી ₹500ના નોટ મળવાનું બંધ થઈ જશે. RBIએ આ દાવાને સંપૂર્ણ રીતે ખોટો ગણાવ્યો છે. RBI અનુસાર, ₹500ના નોટ ATMમાં પહેલાંની જેમ ઉપલબ્ધ રહેશે.
હાલમાં માત્ર લોકોની સુવિધા માટે નાના લેવડદેવડ સરળ બને તે હેતુથી ATMમાં ₹100 અને ₹200ના નોટની ઉપલબ્ધતા વધારવા પર ધ્યાન આપવામાં આવી શકે છે, પરંતુ તેનો અર્થ ₹500ના નોટ બંધ થવાનો નથી.
RBIની નીતિ: જૂના અને નવા નોટ સાથે-સાથે
RBIની સ્પષ્ટ નીતિ અનુસાર, જ્યારે પણ કોઈ નવા નોટ બહાર પાડવામાં આવે છે ત્યારે જૂના નોટ તરત જ ચલણમાંથી હટાવવામાં આવતા નથી. બંને પ્રકારના નોટ એકસાથે પ્રચલનમાં રહે છે અને ધીમે-ધીમે જૂના નોટ બેંકિંગ સિસ્ટમ મારફતે પાછા આવે છે.
આ વ્યવસ્થા ખાસ કરીને ગ્રામ્ય વિસ્તારો અને નાના શહેરોના લોકોને ધ્યાનમાં રાખીને અમલમાં મૂકવામાં આવે છે, જેથી લોકોને અચાનક મુશ્કેલી ન પડે.
નિષ્કર્ષ
₹500 અને ₹100ના નોટને લઈને ફેલાયેલી તમામ અફવાઓને RBIએ સત્તાવાર રીતે ફગાવી દીધી છે. હાલના તમામ ₹500 અને ₹100ના નોટ સંપૂર્ણ રીતે માન્ય છે અને તેમના ઉપયોગ પર કોઈ પ્રતિબંધ નથી. RBIએ લોકોને અપીલ કરી છે કે અફવાઓથી દૂર રહીને માત્ર સત્તાવાર માહિતી પર જ વિશ્વાસ રાખે.